Türkiye Cumhuriyeti

Aşkabat Büyükelçiliği

Bilgi Notları

Türkmenistan’a İlişkin Genel Bilgiler, 16.03.2016

Coğrafi Konum

Yüzölçümü 488.100 km2 olan Türkmenistan Kuzeyinde Kazakistan ve Özbekistan, doğusunda Afganistan, güneyinde İran, batısında ise Hazar Denizi ile çevrili bir ülkedir

Nüfus

Toplam nüfus: 6.455.000 (2004),  (UNFPA verilerine göre 4.500.000)
Etnik gruplar: 
Türkmen : % 94,  Özbek: % 2, Rus : % 1,8, Kazak: % 1, Diğer: % 1.2. Ülkede yaşayan Türk vatandaşlarının sayısı yaklaşık 10.000’dir.

Dil

Resmi dil Türkmence’dir. Bunun dışında, Rusça, Özbekçe, Kazakça ve Türkçe konuşulan diğer diller arasında yer almaktadır.

Din

Halkın % 93,9’u Müslüman, % 5,1’i ise Hıristiyan'dır.

İklim

Türkmenistan karasal iklime sahiptir. Yazları ortalama ısı 35–40 derece civarında olmakla beraber, gölgede 50 dereceye kadar yükseldiği görülmektedir. Kışları ise sıcaklık zaman zaman 0 derecenin altına düşmekte ve yıllık genel sıcaklık ortalaması 15 derece civarında gerçekleşmektedir.

Ülkenin yönetim şekli

Türkmenistan başkanlık sistemiyle yönetilmektedir. Yürütme erkinin başı olan Devlet Başkanı aynı zamanda Başbakanlık görevini de üstlenmektedir.

Ülkenin kısa tarihçesi

Türkmenler Türklerin Oğuz boyundandır. 1071 Malazgirt Zaferiyle Türklere Anadolu'nun kapılarını açan Selçuklu Sultanı Alparslan'ın Türk ve Türkmen halklarının ortak atası olması, Türkiye ile Türkmenistan arasındaki derin bağları anlamlı bir biçimde açıklamaktadır. Aynı kökten gelen iki halk, oldukça benzer dili, dini, tarihi ve kültürel değerleri paylaşmaktadırlar. Öte yandan Türkmence, Azerice, Türkiye ve Horasan Türkçeleri birlikte Türk dilinin Oğuz Türkçesi grubunu oluşturmaktadır.

Türkmenistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti 1924 yılında kurulmuştur. 27 Ekim 1991 tarihinde yapılan halk oylaması ile bağımsızlığını ilan eden Türkmenistan’ı ilk tanıyan ülke Türkiye olmuştur. Bağımsızlık öncesinde Mayıs 1990'da Türkmence ülkenin resmi dili olarak kabul edilmiş, 27 Ekim 1990'da ise Saparmurat Niyazov Devlet Başkanı seçilmiştir. Bağımsız Türkmenistan devletinin yeni Anayasası 18 Mayıs 1992'de Parlamento tarafından oybirliği ile kabul edilmiş ve 21 Haziran 1992'de halkoyuna sunularak onaylanmıştır. 1992 yılında kabul edilen Türkmenistan Anayasası’nda bugüne değin 1995, 1999, 2003 ve 2006 yıllarında değişiklik yapılmıştır. Yeni Anayasa ise 26 Eylül 2008 tarihinde kabul edilmiştir.

Türkmenistan’ın ilk Devlet Başkanı Saparmurat Türkmenbaşı’nın 22 Aralık 2006 tarihindeki vefatının ardından Sayın Gurbangulu Berdimuhammedov, 11 Şubat 2007 tarihinde yapılan Devlet Başkanlığı seçimlerini oyların %89’unu alarak kazanmış ve 14 Şubat 2007 tarihinde yapılan Olağanüstü Halk Maslahatı toplantısında Devlet Başkanlığı görevine atanarak, Türkmenistan’ın ikinci Devlet Başkanı olmuştur.

Türkmenistan, BM Genel Kurulu'nun 12 Aralık 1995 tarihinde aldığı bir kararla "Daimi Tarafsız Ülke" statüsü kazanmıştır. Bu statü Türkmenistan dış politikasının temel unsurudur.

2. Devlet Erkanı

Devlet Başkanı ve Bakanlar Kurulu Başkanı

Gurbangulu Malikguliyeviç Berdimuhamedov

Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcıları

Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı, Dışişleri Bakanı
Sn. Raşid MEREDOV (18.02 2007)

 

Ekonomi ve Kalkınmadan Sorumlu Sn. Hocamammedov Bayrmuhammet (09.07.2015)

 

Ticaretten Sorumlu Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Sn. Batır ATDAYEV  
(05.02.2016)

 

Tarımdan Sorumlu Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Sn. Esenmırat ORAZGELDİYEV (09.07.2015)

 

Eğitim, Bilim, Sağlık, Sosyal, Turizm ve Spordan sorumlu
Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı Sn. Sapardurdı TOYLIYEV (02.12.2012)

 

Kültür ve Basın’dan  Sorumlu  Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı
Sn. Maysa Yazmuhammedova  (04.04.2014)

 

Endüstri/Sanayiden Sorumlu Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı
Sn. Batır EREŞOV

(07.07.2014)

 

İnşaattan sorumlu Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı ve Bakanlar Kurulu Genel Sekreteri
Sn. Şamuhammet DURDILIYEV (14.08.2015)

 

Ulaştırma ve İletişim Sorumlu Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı
Sn. Satlık SATLIKOV (20.09.2013)

 

Doğal gaz Petol ve Mineral Kaynaklar Sorumlu Bakanlar Kurulu Başkan Yardımcısı
Sn. Yagşıgeldi Kakayev (16.11.2015)


3. Ülkenin Ekonomik Durumu (2014 verileri)

Kaynak: Economist Intelligence Unit (EIU)

 

34,5 milyar milyar Dolar

 

KİŞİ BAŞINA GSYİH

 

9.700 Dolar (2014) – Satın alma gücü   paritesi

 

GSYİH BÜYÜME HIZI (Reel)

 

%11

 

ENFLASYON ORANI

 

% 9

 

PARA BİRİMİ&DÖVİZ KURU

 

Türkmen Manatı

 

1 Dolar = 3,50 Manat (TMT)

 

TOPLAM REZERVLER

 

26,6 Milyar $

 

İHRACAT

 

20,8 milyar $

 

İTHALAT

 

15,9 milyar $

 

ÜLKEYE GİREN YATIRIM TUTARI

 

26 milyar $ (Stok - UNCTAD)

 

İŞSİZLİK ORANI

 

%11

 

  

GSYİH’NİN SEKTÖREL DAĞILIMI

 

Sanayi % 53,7; Tarım ve Ormancılık   %12,3; Hizmetler %34

 

İHRACATINDA BAŞLICA ÜRÜNLER

 

Petrol, doğalgaz, petrokimyasallar,   tekstil ürünleri, pamuk lifi

 

İTHALATINDA BAŞLICA ÜRÜNLER

 

Makine ve teçhizat, kimyasallar, demir   çelik, gıda ürünleri

 

İHRACATINDA BAŞLICA ÜLKELER

 

ÇHC (% 80), İtalya (% 5,3), Türkiye   (%3 – 3.Sırada)
, Rusya (1,8), Türkmenistan (1,8)

 

İTHALATINDA BAŞLICA ÜLKELER

 

ÇHC (% 22,8), Türkiye (% 19,8 –   2.Sırada)
, Rusya (%14,7), Ukrayna (% 7,1), İngiltere (% 6),

 

BAŞLICA SANAYİ DALLARI

 

Doğal Gaz, Petrol Ürünleri, Tekstil,   Gıda İşleme

 

BAŞLICA TARIMSAL ÜRETİM

 

Pamuk, Tahıl, Hububat, Hayvancılık

 

MADENLER VE YERALTI KAYNAKLARI

 

Petrol, doğal gaz, kömür, uranyum,   demir cevheri, kromit, kurşun, çinko, bakır, altın, gümüş

   

Türkmenistan’ın resmi rakamlarına göre, ülkenin doğalgaz rezervleri 25 trilyon metreküp civarındadır. Türkmenistan, dünya sıralamasında 1) İran (33,6 trilyon metreküp), 2) Rusya Federasyonu (32,9 trilyon metreküp) ve 3) Katar’dan (28 metreküp) sonra en büyük kanıtlanmış doğalgaz rezervine sahip ülke konumundadır.



Son olarak Güney Yoleten’de bulunan ve “Galkınış” sahaları olarak adlandırılan Osman ve Minara sahaları, dünyanın en büyük 2. doğalgaz sahası olarak kayda geçmiştir.